L�M SAO BỎ ĐƯỢC THAM - S�N - SI

H�m nay qu� Phật tử đến ch�a, xin t�i n�i ph�p hướng dẫn nhắc nhở cho qu� vị tu h�nh. Ri�ng phật tử ở Bi�n h�a, mấy năm nay được nghe kinh nhiều, hơn nữa qu�vị hiện c� mặt ở đ�y đa số l� người lớn tuổi. N�n t�i kh�ng n�i đạo l� cao si�u, m� chỉ nhắc cho qu� phật tử biết r� � nghi� tu h�nh.V� qu� vị đ� nghe kinh hiểu đạo, giờ cần thiết l� phải tu.

Thế thường n�i đến tu h�nh người đời thường hiểu lầm rằng : Tu l� phải bị h�nh phạt, tự h�nh phạt c�ch n�y c�ch nọ. Hiểu như thế l� kh�ng đ�ng. �H�nh� đ�y c� nghĩa l� thực h�nh điều m�nh đ� học qua kinh luận Phật Tổ dạy, chớ kh�ng phải học hiểu su�ng. Nhiều phật tử đến chu� nghe ch�ng t�i giảng dạy đ� hiểu m� về nh� kh�ng thực h�nh. Học đạo như thế l� chưa tr�n � nghi�. V� dụ c� người bệnh đến nhờ b�c sĩ kh�m bệnh, b�c sĩ kh�m xong đưa toa v� dặn rằng : ��ng uống theo toa thuốc n�y th� bệnh sẽ hết�. Người bệnh nhận được toa thuốc hay mừng q�a, cầm đọc thuộc l�ng, m� kh�ng chịu mua thuốc uống. Như vậy bệng c� hết kh�ng ? Chắc chắn l� kh�ng hết d� thầy giỏi thuốc hay. Thế n�n, khi được toa thuốc rồi phải mua thuốc uống mới hết bệnh. Hiện tại qu� phật tử nghe kinh học đạo biết tham, s�n, si l� xấu, l� bệnh. Vậy qu� vị bỏ được chưa ? - Chưa. Đ�y l� điều m� t�i muốn nhấn mạnh h�m nay. Ch�ng ta học kinh luận , ai cũng biết s�n l� m�n độc l�m ti�u m�n hết c�ng đức tu h�nh. Một lần nổi s�n th� bao nhi�u c�ng đức tu h�nh g�y tạo hồi n�o đến giờ ngang đ�y liền ti�u t�n. Chẳng hạn từ trước đến giờ qu� vị đối xử với mọi người rất tốt, gi�p �ch đở đần họ mọi việc, n�n họ biết ơn v� thương mến qu� vị. Nhưng một h�m n�o đ� họ l�m điều bất ch�nh, khiến cho qu� vị bực m�nh nổi s�n la chưởi họ l�m cho họ gh�t qu� vị, th� c�ng ơn m� qu� vị gi�p họ mấy năm qua kh�ng c�n nữa. Chỉ một ph�t gi�y nổi s�n l� c�ng đức ti�u tan hết. S�n giận t�c hại như thế ! Qu� vị học ba năm qua, bu�ng bỏ s�n giận được bao nhi�u rồi ? - Dạ ch�t ch�t. Học ba năm m� bỏ được ch�t ch�t, như vậy l� tiến chậm qu� ! Học Phật m� chưa bỏ được tham, s�n, si l� chưa c� thực h�nh,chưa c� tu,th� sẽ bị nhười đời ch� cười : Chị đ� đi chu� học đạo đ� l�u, thế m� đụng tới chị nổi s�n ầm ầm, học đạo  như  vậy  đ�u  c� lợi �ch !  Ch�nh v� vậy m� h�m nay t�i phải nhắc nhở qu� vị. Những điều qu� vị đ� học th� phải nổ lực tu h�nh v� phải nhớ đi ch�a về nh� ai n�i g� cũng nhịn cũng vui vẽ.

Năm vừa qua c� một phật tử từ Bến tre đến Thiền viện, l�c mười giờ trưa, gần tới giờ thọ trai. �ng xin t�i cho hỏi hai c�u, được giải đ�p xong l� �ng về Bến tre liền. �ng hỏi :

- Thưa Thầy, con học đạo hiểu đạo, ăn chay trường, tụng kinh niệm Phật. Nhưng kh�ng biết tại sao n�ng giận con bỏ chưa được, tham lam con bỏ cũng kh�ng được, thấy c�i g� đẹp con cũng ham. Xin Thầy chỉ dạy con phương ph�p bỏ được tham, s�n, si ?

Qu� Phật tử hiện c� mặt ở đ�y c� giống phật tử Bến tre n�y kh�ng ? Đa số phật tử đều vấp phải lỗi n�y. Vậy l�m sao bỏ được n�ng giận, l�m sao bỏ được tham lam ? Tụng kinh niệm Phật cũng chưa hết tham s�n. C�n tụng kinh, c�n niệm Phật th� tham s�n tạm l�ng lặng một ch�t. Ngưng tụng kinh, th�i niệm Phật gặp duy�n th� tham s�n vẫn bộc ph�t. như vậy l�m sao cho hết tham s�n ? T�i hỏi đạo hữu ấy rằng :

-Theo đạo hữu th� mỗi khi người ta l�m tr�i � đạo hữu, đạo hữu nổi giận l�c ấy đạo hữu phải l�m sao ?

Thưa, phải nhịn.

�  nhịn lần thứ  nhất. Nhưng  lần  thứ hai họ l�m nữa, đạo hữu r�ng nhịn lần thứ hai. Lần thứ ba họ l�m nữa th� đạo hữu l�m g� ? Chắc n�i : �T�i nhịn lần thứ ba rồi nghe, lần nữa l� t�i kh�ng nhịn đ� !�. Phải vậy kh�ng ? Bởi nhịn đ�y l� do đ�. V� đ� n�n qu� sức chịu đựng th� bung. Vậy, muốn kh�ng giận m� cũng kh�ng cần nhịn phải l�m sao ? - Cần thấy r� nguồn gốc sanh ra n�. Sở dĩ ch�ng ta c� tham lam, c� s�n giận l� do chấp ng�, thấy m�nh qu� cao, qu� lớn, muốn như thế n�y, muốn như thế nọ; muốn m� kh�ng được th� tức giận. V� dụ qu� vị ở nh� với quyền l�m cha l�m mẹ, mỗi khi con c�i l�m điều g� tr�i � liền nổi giận la rầy. C�n đến cơ quan ch�nh quyền, họ l�m ngược �, qu� vị c� d�m giận kh�ng ? - Kh�ng. Tại sao con c�i l�m tr�i � qu� vị giận c�n ch�nh quyền l�m ngược � qu� vị kh�ng d�m giận ? - Tại sợ. v� đến cơ quan ch�nh quyền, qu� vị tự thấy m�nh thấp hơn họ, n�n sợ kh�ng d�m giận. C�n con c�i trong nh�, qu� vị thấy n� nhỏ, c�i ng� qu� vị cao lớn hơn n� n�n dễ n�ng giận. R� r�ng bệnh s�n giận gốc từchấp ng� m� ra, chấp ng� l� do si m�. Như vậy, muốn hết s�n giận phải ph� trừ chấp ng�, l�m cho c�i ng� m�n đi, thấp xuống. Đ� l� then chốt của sự tu h�nh . Sỏ dĩ ch�ng ta chấp ng� l� do ch�ng ta thấy th�n t�m m�nh l� thật,n�n qu� n�, thấy n� cao trọng hơn mọi người,lo vun bồi t� đắp cho n� to lớn th�m. Giờ đ�y  qu�n  chiếu  thấy  n� v� thường, duy�n hợp  tạm c� kh�ng thật, thấy như htế niệm chấp ng� liền tan.

Đa số người học Phật, thấy Phật Tổ dạy trong kinh luận : Th�n n�y l� v� thường giả tạm, ch�ng ta cũng n�i theo th�n n�y l� v� thường giả tạm. Chớ tự m�nh chưa c� kinh nghiệm bằng tr� tuệ thấy r� th�n n�y v� thường giả tạm; n�n miệng n�i th�n v� thường giả tạm, m� � niệm cứ nghĩ m�nh thật, m�nh sống l�u, n�n tham lam s�n giận m�i kh�ng hết. Giờ đ�y phải d�ng tr� qu�n s�t th�n n� thật l� giả, th� tham s�n ngang đ� liền hết. B�y giờ qu� vị h�ynghe t�i hỏi :

- Hiện tại ch�ng ta ngồi đ�y, lỗ mũi đang l�m g� ?

- Dạ đang thở.

- Thở l� sao v� để chi ?

- Thở l� h�t kh�ng kh� của trời đất để sống.

- Kh�ng kh� ở ngo�i của trời đất, ch�ng ta h�t v� l� mượn, mượn v� rồi trả ra, trả ra rồi mượn v�, mượn v� rồi trả ra... mượn trả đều đặn gọi l� sống. Nếu trả ra m� kh�ng mượn v�o th� sao ?

Dạ chết.

Như vậy, kiếp sống của con người l� một việc vay mượn, c�n trả ra c�n mượn v�o l� c�n sống, hết mượn hết trả l� chết. Vậy l�m việc vay mượn c� thể gọi l� m�nh sống thật kh�ng ? V� dụ gia chủ cất được một c�i nh�, m� chưa sắm được đồ đạc, n�n mượn tủ b�n ghế... của h�ng x�m để trang tr� trong nh�. Những m�n đồmượn của h�ng x�m n�i l� đo của m�nh thật được kh�ng ? Đồ mượn l� phải trả, n� đ�u thật của m�nh ! Cũng vậy, th�n n�y mượn kh�ng kh� v� rồi trả ra, trả ra rồi mượn v�, c�n muợn l� c�n sống, trả ra kh�ng mượn v�o th� chết l�m sao n�i th�n n�y l� thật được ? Th�n n�y chẳng  những mượn kh�ng kh�, m� c�n phải mượn nước; mượn nước rồi cũng trả, trả rồi muợn nữa... Một ng�y, một tuần kh�ng mượn nước c� sống kh�ng ? - Dạ chết ! Chẳng những mượn kh�ng kh�, mượn nước, m� c�n phải muợn cơm nữa. Một l�t mượn một ch�n cơm, hai ch�n cơm, ba ch�n cơm... mượn rồi cũng phải trả.  Phật n�i th�n n�y do tứ đại đất, nước, gi�, lửa hợp lại m� th�nh. Họp rồi n� kh�ng tự sống, kh�ng tồn tại được, m� phải mượn đất nước, gi�, lửa b�n ngo�i bồi bổ lu�n lu�n; thở l� mượn gi�, uống l� mượn nước, ăn l� mượn đất, trong tức ăn c� những chất n�ng l� lửa. Đất, nước, gi�, lửa c� sẳn trong th�n m� kh�ng tự tồn tại được, pphải tiếp tục mượn đất, nước, gi�, lửa b�n ngo�i lu�n lu�n. C�n vay mượn l� c�n sống, trả m� kh�ng mượn l� chết; kể cả bốn thứ, thứ n�o trả m� kh�ng mượn l� chết ngay. Như vậy kiếp sống con ngườil� một cuộc vay mượn, đ� l� vay mượn  th�  kh�ng  thể  nhận l� thật  được. Cuộc sống đ� kh�ng thật th� c�i g� thật l� NG� m� chấp �ta l� quan trọng, ta l� tr�n hết� ? Khi thấy th�n n�y vay mượ tạm bợ kh�ng bền kh�ng l�u, c� g� quan trọng để tham lam s�n giận ? Giả sử c� người n�i những lời mắc mỏ, nặng nề, nếu m�nh thấy th�n m�nh tạm bợ kh�ng thật, th� bỏ qua kh�ng chấp, kh�ng cần đ� n�n g� hết. Chẳng hạn người đau nặng hấp hối sắp chết, nếu ai chưởi mắng họ, họ c� chưỏi lại kh�ng ? - Kh�ng, v� l�c đ� họ lo thở, đang chờ chết đ�u để � chưởi lại. Do con người l�c n�o cũng thấy th�n t�m m�nh thật sống l�u, n�n chống đối chưởi lại. Như vậy, khi n�o thấy th�n t�m m�nh thật sống l�u th� l�c đ� c� hơn thua... C�n l�c n�o thấy th�n t�m tạm bợ giả dốith� l�c đ� kh�ng c�n hơn thua, hết tham lam s�n giận.

Từ đ�y qu� Phật tử nhớ r� th�n n�y l� tạm bợ giả dối,n� l� sự vay mượn kh�ng bền l�u; hơn thua để l�m g� ? Nếu kh�ng hơn thua l� m�nh đ� nhịn rồi phải kh�ng ? Nhịn như thế c� ngu kh�ng ? - Kh�ng. Ch�ng ta nhịn m� kh�ng đ� n�n g� hết, thấy th�n tạm bợ giả dối n�n kh�ng hơn thua tranh chấp. Ng�y nay m�nh c�n ở đ�y, ng�y mai chắc g� c�n, nếu cứ tranh gi�nh hơn thua kh�ng chịu lo tu, chết đến sẽ khổ đau.Người bỏ qua những chuyện hơn thua để tu; tu để ng�y mai được an vui thanh nh�n, đ� l� người tr�. C�n  những  người cứ  c�u m�u hơn thua l�m khổ với nhau,  chẳng những khổ trong hiện tại m� khổ cả ng�y mai; người như thế kh�ng kh�n. Như vậy, ch�nh v� người tr� thấy th�n n�y tạm bợ v� thường, cuộc sống qu� ngắn ngủi, lo tu h�nh, bỏ qua mọi chuyện tranh chấp hơn thua. Do kh�ng hơn thua n�n người đời n�i l� nhẫn; sự thật kh�ng c� nhẫn. Với mắt tr� tuệ thấy người vật kh�ng bền kh�ng thật n�n kh�ng chấp; kh�ng chấp n�n được an vui, do kh�ng chấp m� t�m được an vui n�nđối với người kh�ng chấp d� c� mắng chưởi họ, họ vẫn cười kh�ng giận. Kh�ng như người đời nghe thấy ai n�i l�m hơn m�nh, cố gắng đ� n�n, đ� n�n qu� sức chịu đựng th� nổ bung, la lối mắng chưởi lại. Như thế l� chưa điều phục được s�n giận. Muốn điều phục  s�n giận c� kết qủa tốt, th� phải d�ng tr� thấy r� th�n n�y, cuộc sống n�y v� thường tạm bợ kh�ng c� thật ng�. Khi đ� thấy th�n n�y, cuộc sống n�y tạm bợ kh�ng thật, th� kh�ng khởi niệm tranh chấp hơn thua.Đ� kh�ng c� niệm tranh chấp hơn thua th� đ�u c� s�n giận. Hơn nữa, khi thấy th�n n�y tạm bợ, sống nhờ sự vay mượn, th� c� tham muốn nhiều kh�ng ? - Kh�ng. Con người sở dĩ tham ăn ngon, tham mặc đẹp, tham ở cao sang... l� để cho th�n n�y được sung sướng. Nhưng th�n n�y tạm bợ giả dối, sống sung sướng để chi ? Th�i th� sống sao cũng được, n�n kh�ng khởi l�ng tham. Do kh�ng tham muốn n�n sự mất c�n, hơn thua kh�ng bận l�ng, kh�ng lo buồn. Sự mất c�n hơn thua kh�ng bận l�ng th� đ�u c� s�n giận. Như vậy khi thấy th�n n�y tạm bợ giả dối kh�ng thật l� ph� được si m�, si m� hết th� kh�ng c�n tham, tham hết th� n�ng giận đ�u c�n, khổ đau hết sạch. Nếu qu� Phật tử tụng kinh hay niệm Phật giỏi, vẫn c�n chấp th�n n�y l� thật l� qu� th� tham s�n kh�ng bao giờ hết. V� vậy m� Phật dạy ch�ng ta qu�n th�n v� thường hay qu�n ph�p v� ng�. Do thấy kiếp sống của con người l� sự vay mượn kh�ng bền kh�ng thật, n�n l�c t�i ở Ch�n Kh�ng c� l�m một b�i kệ n�i về mạng sống con người như sau :

            Mạng sống trong hơi thở,

            Trong nhịp đập quả tim.

            Thế n�o l� mạng sống ?

            Sự vay mượn li�n tục.

Kiếp sống cuả con người l� g� ? L� sự vay mượn đất, nước, gi�, lửa thường xuy�n. C�n vay mượn l� c�n sống, ngừng vay mượn l� ngưng thở, tim kh�ng đập l� chết. Kiếp sống của con người tạm bợ kh�ng thật, vậy m� người đời cứ tưởng l� thật rồi tranh gi�nh hơn thua, g�y đau khổ cho nhau kh�ng dừng kh�ng dứt.

H�m nay t�i kh�ng giảng nhiều m� chỉ nhắc nhở cho qu� Phật tử nghe hiểu được lời Phật dạy rồi cố gắng ứng dụng tu h�nh, để cho bản  th�n  m�nh  bớt  si, bớt tham, bớt s�n, như  thế mới l� người Phật tử c� tu, c� tiến bộ. Nếu đi ch�a l�u học gi�o l� nhiều, m� tham, s�n, si vẫn c�n nguy�n th� tự th�n m�nh kh�ng được lợi �ch, lại c�n bị người đờicười ch�. V� vậy, t�i mong qu� vị nghe qua cố gắng tu h�nh cho tham, s�n, si ti�u m�n để được an vui.

]